Karcinom grlića materice (Ca PVU) i menopauza

Karcinom grlića materice i menopauza: Da li je rizik veći nakon menopauze? Informišite se o zaštiti i ranom otkrivanju.

Šta predstavlja karcinom grlića materice (Ca PVU)?

Karcinom grlića materice (dalje Ca PVU) predstavlja maligno oboljenje jednog dela reproduktivnog trakta žene, koji ima veoma značajnu anatomsko-fiziološku funkciju u održanju zdravlja, zatrudnjivanju, održanju trudnoće, kao i porođaju.

Grlić je dug 4-4,5 cm, od čega su oko 2 cm lokalizovana u vagini i dostupna direktnom makroskopskom i kolposkopskom pregledu, tzv. PVU, a ostali deo je intraabdominalan – nalazi se u donjem delu trbuha tj. male karlice i pripada unutrašnjim polnim organima. Cilindričnog je oblika i centralno postavljen kanal grlića, koji je veoma bitan u reproduktivnom smislu, služi za oticanje menstrualne krvi, oplođenje, ali i kao porođajni put, jer kroz isti prolazi novorođenče prilikom vaginalnog porođaja.

Grlić je građen je od fibrozno-mišićnih vlakana, u vagini je pokriven (PVU) pločasto slojevitim epitelom. a kanal grlića se sastoji iz tzv. cilindričnog ili žlezdanog epitela koji luči sluz i deo je vaginalnog sekreta. Upravo mesto gde se ta dva epitela susreću ,tzv. SKVAMOKOLUMNARNA GRANICA (SCJ) predstavlja mesto gde nastaju promene u ćelijama koje u kasnijoj evoluciji mogu dovesti do pojave prekanceroznih promena, a onda i do invazivnog karcinoma. Histološki, podela karcinoma grlića je na planocelularne (porekla pločastog epitela) i adenokarcinome – porekla cilindričnog, kolumnarnog tj. žlezdanog epitela iz cervikalnog kanala.

Karcinom grlića materice – simptomatologija i glavni uzroci

Simptomatologija u ranim stadijumima gotovo ne postoji, pa se zato ova bolest smatra jednom od podmuklijih. Tek u razvijenijim stadijumima može dati krvarenje , naročito kontaktno, pojačanu sekreciju neprijatnog mirisa, tegobe prilikom mokrenja, bol u donjem delu trbuha.

Glavni uzročnik u oko 90 % karcinoma je HPV (Humani papilloma virus) jer je još 1970-ih dokazano da određeni delovi virusa imaju visok onkogeni potencijal, a ima ih oko 40. Kod 9-17 tipova postoji gotovo 100 odsto dominacije u onkogenezi u celom svetu (16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 52, 58, 59, 66, 68, 69, 73, 82 ,83). Delovi genoma virusa E6 i E7 se inkorporiraju u genom ćelija grlića i mogu ,uz tzv. kofaktore, pod kojima se podrazumevaju imunodeficijencija, pušenje, promiskuitet, rano stupanje u seksualne odnose dovesti do tzv. procesa onkogeneze, tj. transformacije nezrele ćelije grlića u premalignu i malignu. Taj proces obično traje 5-20 god.

Iako podmukla bolest, sa dugom evolucijom, Ca PVU je oboljenje koje se , ako se otkrije u ranoj fazi razvoja, tzv. PREMALIGNOJ, te tretira na odgovarajući način – hirurškom intervencijom zvanom KONIZACIJA, dakle otklanjanjem obolelog dela , a ne remeteći kontinuitet niti anatomiju grlića, iz potencijalno opasnog, može prevesti ženu u zdravo stanje, s maksimalnim očuvanjem reproduktivne sposobnosti, rađanja i nastavkom normalnog života.

Dijagnostika Ca PVU

Dijagnostika se zasniva već oko 70 god na tzv. Papanikolau pregledu, tj. pregledu razmaza deskvamiranih ćelija grlića, obojenih po metodi Papanikolau, u sadejstvu sa kolposkopijom, tj. posmatranjem dela grlića (PVU) pod sistemom uveličavajućih stakala. Papanikolau ima specifičnost i senzitivnost 98-99% tačnosti otkrivanja Ca PVU u ranoj tj. PREKANCEROZNOJ FAZI, kada je karcinom izlečiv gotovo 100 %.

Uvođenjem PCR HPV tipizacije, odnosno molekularnogenetskom detekcijom prisustva DNK virusa u brisu grlića – ova dijagnostika je uznapredovala do gotovo 100% tačnosti.

Čim se navedenim metodama postavi sumnja, pristupa se nekoj od dijagnostičkih procedura – biopsiji, ECC, LLETZ biopsiji LOOP eksciziji itd. Postoje brojne laserske i elektrohirurške procedure, kao i radioprocedure, uzimanja tkiva grlića radi definitivne potvrde promene što se naziva HISTOPATOLOŠKI pregled.

Karcinom grlića materice: Prevencija i lečenje

Lečenje – od klasične operativne hirurgije, do radiotalasne, elektrohirurške, laserske ekscizije u stadijumima prekanceroza, a u slučaju INVAZIVNOG karcinoma – radikalne operacije klasičnog tipa, laparoskopske operacije. Zračna terapija se primenjuje kao adjuvantna nakon OP zahvata, ili kao primarna kod odmaklih stadijuma koji se ne operišu, ali je jednako efikasna u dužini preživljavanja tretiranih pacijentkinja. Hemio Th takođe adjuvantna takođe se primenjuje, a pojavila se mogućnost primene i imunobiološke Th kod odmaklih stadijuma. Ona se trenutno ispituje u Srbiji.

Prevencija PRIMARNA – PRVENSTVENO IMUNIZACIJA – VAKCINACIJA – koja je o trošku države počela da se sprovodi od juna 2022. godine, i to kod osoba 9-19 godina , ZDRAVSTVENO PROSVEĆIVANJE – naročito preko medija i društvenih mreža, tribina i edukativnih kurseva roditelja i mladih. SEKUNDARNA PREVENCIJA – tj. RANO OTKRIVANJE – tzv. SKRINING – da se kod žena koje NEMAJU tegobe u određenom vremenskom intervalu od 18.do 65. godine rade preventivni pregledi PA, kolposkopija i/ili HPV tipizacija, što je i regulisano Vodičima dobre kliničke prakse.

Genetika u ovoj bolesti nije toliko validna kao npr. kod karcinoma dojke ili jajnika, ali svakako se mora povesti računa i o tom faktoru u porodici.

Najnovije metode u tretmanu Ca PVU su u fazi ispitivanja. Reč je o terapeutskim vakcinama i biološkim preparatima koji bi trebalo da zaustave nekontrolisani rast malignih ćelija i tako zaustave bolest.

Značaj preventivnih pregleda – skrininga

Dijagnoza invazivnog Ca PVU sama po sebi predstavlja veoma teško saznanje, kako za lekara tako i za pacijenta naročito i ima mnoge emocionalne psihološke i socijalne implikacije, na ličnom, ali i društvenom nivou.

Zato se mora DATI naročiti značaj vakcinaciji i preventivnim pregledima, tj. skriningu, jer kao što smo videli, jednostavnim i ne tako skupim metodama, koje su omogućene o trošku RFZO, ova bolest se otkriva s velikom sigurnošću i leči gotovo 100%.

Podizanje individualne i društvene svesti radi prevencije Ca PVU

Govoreći o svemu ovome , već decenijama, mora se apelovati na individualnu i društvenu svest i razbiti mnoge zablude koje šire razni antivakserski lobiji o vakcinaciji i značaju redovnih ginekoloških pregleda kod žena u menopauzi kao i kod žena koje nemaju nikakve tegobe u genitalnom traktu.

U svetu je dato preko 600 miliona vakcina, i to govori o apsolutnoj bezbednosti ove vakcine, jer je reč o tzv. rekombinantnoj vakcini, proizvedenoj na medicinskim gljivama, koja u stvari IMITIRA deo VIRUSA, izazivajući imunogenu reakciju organizama gotovo identičnu živom virusu. Ovo se mora stalno ponavljati i uveriti društvo da se konačno osvesti i civilizacijiski prosveti, krenuvši tako u prosperitet, jer samo zdrav građanin je produktivan činilac društva.

SZO je iznela svoj plan do 2030. godine koji bi trebalo bar približno i u našoj zemlji implementirati – 90 % mladih obuhvaćenih imunizacijom, 70% žena do 30-35 god pregledane PA i/ili HPV skriningom i 90% žena kod kojih je otkriven Ca PVU u bilo kom stadijumu – tretirano na odgovarajući način.tj. izlečeno ili zdravstveno i funkcionalno osposobljeno.

Kod trudnica se primenjuju propisani protokoli, i to u zavisnosti od gestacije u kojoj je bolest otkrivena. Protokoli identični svemu što se sprovodi u razvijenom svetu postoje i kod nas.

Karcinom grlića materice u Srbiji

Što se tiče epidemiologije, po tome smo na neslavnom petom mestu u svetu. Oko 1200-1300 žena godišnje registruje se kao obolelo od invazivne bolesti Ca PVU, a oko 450 izgubi bitku s ovom bolešću, za koju smo na osnovu gorenavedenog videli da je JEDINA maligna bolest koja se može prevenirati (vakcina), rano otkriti i otkloniti s izlečivošću gotovo 100% redovnim pregledima kod ginekologa i kada osoba nema tegobe. Pregled je garantovan Ustavom Republike Srbije.

Što se tiče preparata Sérélys^® MENO , on predstavlja ogroman napredak i veliko zadovoljstvo za svakodnevnu kliničku praksu. Ne sadrži niti jedan od biljnih niti farmakoloških hormonskih sastojaka, veoma je primenljiv i kod pacijentkinja koje su operativno tretirane sa Ca PVU, a i dojke, i time uvedene u nasilnu, tzv. jatrogenu menopauzu (jer im se uklanjanjem obolelih tkiva grlića, otklanjaju i cela materica i jajnici-koji luče reproduktivne hormone). Preparat se može bezbedno dati kao supstitucija za menopauzalne tegobe, koje neizostavno nastaju nakon sprovođenja kompletnih protokola o lečenju invazivnog Ca grlića materice.